هدف از مطالعه حاضر الگوسازی رفتار تولید ناخالص داخلی بخش های اقتصادی شامل کشاورزی، خدمات و صنعت و معدن، با استفاده از الگوهای خودتوضیحی دوره ای (PAR) و انباشته فصلی (SI)، و با بکارگیری داده های فصلی سال های 89-1367 می باشد. بنابر نتایج به دست آمده، تولید ناخالص داخلی بخش کشاورزی رفتار منظم و دوره ای داشته و کاربرد الگوی PAR برای بیان رفتار آن می تواند بسیار موثر باشد. نتایج به دست آمده از آزمون ریشه واحد فصلی هیلبرگ و همکاران (1990) گویای وجود رفتار فصلی در بخش خدمات و صنعت و معدن بوده که پس از استفاده از فیلترهای مناسب و ایستاسازی داده ها، مدل انباشته فصلی برای الگوسازی رفتار تولید ناخالص داخلی این بخش ها برآورد شد. در ادامه با استفاده از الگوهای به دست آمده، تولید ناخالص داخلی هر بخش برای سه سال آینده پیش بینی شد. به این ترتیب به دلیل ماهیت متفاوت رفتار بخش های گوناگون اقتصادی الگوسازی رفتار آنها به صورت مستقل در بررسی و ارزیابی های آتی باید بیشتر توجه شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

داشتن تصویری بهنگام و قابل اعتماد از تحولات تولید ناخالص داخلی کشور، می تواند به طور موثر به بهبود سیاستگذاری و پایش دقیق تر اقتصاد کلان کمک کند. با توجه به تاخیر مراجع آماری در این حوزه و درخواست های مکرر نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای رفع این کاستی و ارائه تصویری بهنگام تر از رشد اقتصادی، مرکز پژوهش های مجلس تلاش کرده است که زیر ساختی محاسباتی فراهم کند تا بر اساس آن رشد اقتصادی کشور با تواتر ماهانه و در سریع ترین زمان ممکن، برآورد و ارائه شود.طبق آخرین آمار بانک مرکزی در فصل بهار سال 1403، تولید ناخالص داخلی کشور نسبت به فصل مشابه سال قبل، با نفت و بدون نفت به ترتیب 3/2 و 2/5درصد رشد داشته است. طبق محاسبات مرکز پژوهش ها، رشد اقتصادی کشور در تیر و مرداد سال 1403 نسبت به مدت مشابه سال قبل، معادل 1/4 و 2/3درصد و رشد اقتصادی بدون نفت نیز به ترتیب 0/6 و 2 درصد برآورد می شود.نتایج برآوردهای این مرکز نشان می دهد در تیر 1403، نسبت به ماه مشابه سال قبل، ارزش افزوده بخش «کشاورزی» رشد 2/8 درصدی، بخش «نفت خام و گاز طبیعی» رشد 9 درصدی، گروه «صنایع و معادن» رشد 1/2 درصدی و گروه «خدمات» رشد منفی 0/1 درصدی را ثبت کرده اند.همچنین نتایج برآوردهای این مرکز نشان می دهد در مرداد 1403، نسبت به ماه مشابه سال قبل، ارزش افزوده بخش «کشاورزی» رشد 3 درصدی، بخش «نفت خام و گاز طبیعی» رشد 5/4 درصدی، گروه «صنایع و معادن» رشد منفی 1/6 درصدی و گروه «خدمات» رشد 2/3 درصدی را ثبت کرده اند.

در این مطالعه با توجه به تاثیر نرخ ارز بر کشاورزی، اثر نرخ موثر واقعی ارز بر تولید ناخالص داخلی و صادرات بخش کشاورزی ایران مطالعه شده است. داده های به کار رفته در این مطالعه به صورت سیری 3111 از سال نامه آماری بانک مرکزی ایران، سال نامه آماری بازرگانی، زمانی و برای دوره 3181 و پایگاه اینترنتی صندوق بین المللی پول به دست آمد. نخست نرخ موثر واقعی ارز محاسبه، و اختلاف نرخ ارز رسمی از نرخ موثر واقعی آن مشخص گردید. برای بررسی اثر نرخ موثر واقعی ارز و دیگر متغیرهای موثر بر تولید ناخالص داخلی و صادرات بخش کشاورزی، دو مدل جداگانه با به کارگیری روش هم جمعی یوهانسن برآورد شد. نتایج این مطالعه نشان داد که اثر متغیرهای نرخ موثر واقعی ارز، حجم پول، مخارج دولت و صادرات محصولات کشاورزی بر تولید ناخالص داخلی مثبت است. افزون بر این، الگوی برآوردی برای بررسی عوامل موثر بر صادرات محصولات کشاورزی نشان داد که افزایش تولیید ناخیالص داخلی بخش کشاورزی، نرخ موثر واقعی ارز، حجم پول و مخارج دولت موجب افزایش صادرات محصولات این بخش خواهد شد.

هدف این مقاله، استخراج اجزای روند بلندمدت ادوار تجاری و تکانه های نامنظم از تولید ناخالص داخلی حقیقی و بررسی جایگاه بخش کشاورزی در ادوار تجاری اقتصاد ایران است. تولید ناخالص داخلی حقیقی با استفاده از فیلتر هودریک-پرسکات تفکیک و سپس خواص ادواری متغیرهای کلیدی تاثیرگذار بر چرخه های تجاری محاسبه و تحلیل شده است. به همین منظور بررسی میزان شوک پذیری ادوار تجاری، از مدل VAR و تابع عکس العمل استفاده شده است. نتایج نشان می دهد اقتصاد ایران طی دوره مورد مطالعه، پنج دور کامل تجاری طی کرده است. هم چنین نتایج برآورد مدل VECM بیانگر آن است که بخش کشاورزی در بلندمدت تاثیر مثبت و معنا دار بر شکاف تولید ناخالص داخلی دارد. محاسبه ضریب هم بستگی متقابل حاکی از آن است که بخش کشاورزی طی دوره های 1359-1350 و 1368-1360 نسبت به شکاف تولید ناخالص داخلی، پس رو ولی در دوره 1387-1369 متغیری پیش رو بوده، که نشان می دهد بخش کشاورزی طی دوره سوم محرک ادوار تجاری بوده است.